Regeneratief tuinieren: begin bij de bodem

Regeneratief is een woord uit de landbouw. Het betekent dat je de bodem niet alleen in stand houdt, maar beter maakt. Boeren doen het omdat hun grond het anders niet meer volhoudt. In een tuin werkt het net zo, en het scheelt je ook nog werk.

De Vlaamse kennisorganisatie B3W vat het samen in vijf principes. Ik loop ze langs, vertaald naar de tuin.

1. Verstoor de bodem zo weinig mogelijk

De Engelse Royal Horticultural Society is er duidelijk over: spitten beschadigt de bodem. Je vernielt de gangen die wormen hebben gemaakt, je breekt schimmelnetwerken, en er komt koolstof vrij die in de grond zat.

Een nieuw bed maak je dan zo. Leg een dubbele laag karton op het gras of onkruid (geen glanzend bedrukt karton, en haal nietjes en plakband eraf) en schep er tien tot vijftien centimeter goed verteerd organisch materiaal op, zoals compost. Maak bedden van zo'n 1,2 meter breed, dan kun je er van twee kanten bij zonder erop te staan.

2. Houd de grond bedekt

Kale grond droogt uit, en zonlicht tast het bodemleven aan. Een bedekte bodem blijft koel, vochtig en levend, en onkruid krijgt minder kans. In een tuin betekent het: elk jaar zo'n vijf centimeter mulch, en zo min mogelijk kale plekken tussen de planten.

De makkelijkste mulch heb je al. Laat het blad in de border liggen: het beschermt de bodem tegen de vorst en is voer en schuilplek voor wat er in je tuin leeft.

3. Zorg voor variatie

Hoe meer verschillende planten, boven en onder de grond, hoe sterker het geheel. Verschillende wortels voeden verschillend bodemleven, en ziektes en plagen krijgen minder vat.

4. Laat er wortels in de grond

Levende wortels zijn de brandstof van de bodem. Planten geven via hun wortels suikers af aan het bodemleven, en dat bodemleven maakt weer voedingsstoffen vrij voor de plant. Vaste planten, struiken en bodembedekkers houden het hele jaar wortels in de grond; een bed dat de hele winter kaal ligt niet.

5. Laat het leven toe

Voor boeren gaat het vijfde principe over vee op het land. In een tuin komt het neer op ruimte laten voor wat vanzelf komt: wormen, kevers, vogels. Blad dat blijft liggen en een hoek die niet elke week wordt opgeruimd, helpen al.

Waarom het hier extra telt

Löss komt in Nederland alleen in Zuid-Limburg voor. Het is een vruchtbare grond die water goed vasthoudt, maar zonder begroeiing spoelt hij weg, zeker op een helling, en hij verdicht makkelijk. Waterschap Limburg waarschuwt dat regenwater dat over Zuid-Limburgse hellingen afstroomt, erosie en modderoverlast kan veroorzaken. Een bedekte grond met wortels erin houdt water en aarde vast.

Begin klein

Je hoeft niet alles tegelijk. Stop met spitten, laat het blad in de border liggen en tel de wormen in een kluit van dertig bij dertig centimeter en vijftien diep. Meer dan tien betekent een rijke grond.

Wil je hulp bij een nieuwe border? Stuur een foto via WhatsApp naar 06 181 180 14, dan kijk ik mee. Met een vaste prijs vooraf.

Nick Peters, GRØNN Studio, Stein

Stuur een foto via WhatsApp